Selhaddîn Eyyubî ve Yahudi Düsmanligi

Selahaddîn Eyyubî ve Yahudî Düşmanlığı

23 Temmuz 2017   Makaleler   50 Yorum

 

İbrahim Sediyani

     Belirli aralıklarla gündemi işgal eden İsrail – Filistin sorunu, son yaşanan Mescîd-i Aqsa olaylarıyla birlikte yeniden hararet kazandı.

     Filistin – İsrail mes’elesi her gündem oluşunda veya İsrail’in ülkedeki Araplar’a yönelik şiddet ve zor kullanımı sözkonusu olduğunda “Selahaddîn Eyyubî” söylemleri de ayyuka çıkıyor. “Neredesin ey Selahaddîn?”, “Yetiş yâ Selahaddîn!” çığlıkları atılıyor. Bu söylem üzerinden hususen Kürtler’in “Filistin dâvâsı”na ve “İsrail zûlmü”ne karşı duyarlılıkları arttırılmaya çalışılıyor.

     Kudüs veya Filistin – İsrail sorunu konuşulurken, tarihin gelmiş geçmiş en büyük komutanı kabul edilen Kürt lider Selahaddîn Eyyubî ya da tam adıyla Melik’un- Nasr Bavê Muzaffer Selahaddîn Yusuf Kurê Necmeddîn Eyyubî el- Şadî el- Kurdî (1138 – 93)’nin gündeme gelmesinden daha doğal birşey olamaz elbette. Sonuçta Selahaddîn “Kudüs fatihi”dir, Kudüs’ü ve Filistin topraklarını Haçlılar’dan kurtaran liderdir. Dolayısıyla Kudüs veya İsrail / Filistin sorunu konuşulurken Selahaddîn Eyyubî’nin gündem olması gayet normaldir. O’nun yerine Makedonyalı İskender gündem olacak değil ya.

     * * *

     Ancak normal olmayan, bilhassa Türk İslamcılar tarafından Selahaddîn Eyyubî’nin tamamen farklı hatta zıt bir hissiyatla ve O’nun kişiliği / yaptıkları ile hiç alakası olmayan, bilakis Selahaddîn’in gerçek kişiliğini inkâr eden bir söylemle gündeme getirilmesidir.

     Böylesi “Filistin günlerinde” genellikle İslamcı çevrelerden şu minvalde propaganda söylemleri işitiyoruz: “Ey Yahudî, Selahaddîn’i unutma”, “Selahaddîn’in ordusu Yahudîler’in korkusu”, “Yahudîler’e dost olan Kürtler Selahaddîn Eyyubî’nin varisleri olamazlar, Selahaddîn Eyyubî’nin gerçek varisleri olan Kürtler Yahudîler’i dost edinmezler”, ilâahir… Hatta son birkaç gündür Selahaddîn’e atfedilen ancak azıcık tarih bilgisi olan herkesin yalan olduğunu bildiği bir söz dolaşıyor, sosyal medyada: “Filistin Yahudîler’in işgali altındayken bana uyku uyumak haramdır. (Selahaddîn Eyyubî)”.

     İnsan hakikaten ne diyeceğini bilmiyor.

     Türk İslamcılar bunları ya gerçekten bilgisizlikten dolayı yapıyorlar ya da tam aksine bilinçli olarak yapıyorlar. Ben onların tıynetlerini iyi bildiğim için, bütün bunların bilinçli olarak yapıldığını düşünüyorum. Fakat hitap ettikleri taban hakikaten IQ’su son derece düşük bir kitle olduğu için, bütün bu uyduruk şeyler ve yalanlar asla sorgulanmadan kabul ediliyor.

     Bütün bu yalanların ve uyduruk söylemlerin tahminimce dört sebebi olabilir:

     1 – Kamuoyunda Kudüs ve Filistin duyarlılığını arttırmak,

     2 – Kürtler’i Yahudîler’e karşı kışkırtmak, husumet meydana getirmek,

     3 – Yahudîler’i Kürtler’e karşı kışkırtmak, husumet meydana getirmek.

     4 – Kürdistan bağımsızlığa doğru yürüdüğü ve İsrail devleti de bu süreci desteklediği için, bunu baltalamak, Kürtler’in devletleşmesi önüne taş koymak.

     Aklıma bu dördü dışında beşinci bir ihtimal gelmiyor. Birinci maddedeki çabaya hiçbir sözüm yok ancak öyle olsa bile, bunun malzemesi yalan, uydurma, çarpıtma ve sahtecilik olmamalı. Zirâ kıymetli bir İslam düşünürünün de dediği gibi, “Şerefli bir amaca şerefsiz bir yöntemle varılmaz.”

     Bir insan Müslüman olabilir, Yahudî olabilir, Hristiyan olabilir, Türk olabilir, Kürt olabilir, İslamcı olabilir, Solcu olabilir, istediği dîn veya ideolojiye inanabilir, doğuştan hangi ırk veya etnisiteye mensupsa kendi milletine karşı fıtrî bir sevgi ve bağlılık duygusu hissedebilir, bütün bunlar doğaldır ve hiç kimse bunlardan dolayı yadırganamaz. Fakat hangi dîn, mezhep, ideoloji, ırk, kavim veya etnisiteye ait olursa olsun, her insan dürüst olmak zorundadır. Dünyada hiçbir insan, inandığı dîn veya ait olduğu etnik kimliğinden dolayı yalan söyleme, gerçekleri çarpıtma hakkına sahip değildir. Bırakın dîn veya kavmiyetini, mazlum ve haklı olması dahi insana bu hakkı vermez. Mazlum veya haklı olmak dahi, insana yalan söyleme ve gerçekleri çarpıtma hakkını vermez.

     Ben elhamdülillah Müslüman’ım ve Hüda’ya zor spas Kürd’üm. Dînimden de ırkımdan da gayet memnunum. Müslüman olduğum için Allah’a çok şükür, Kürt olduğum için de Allah’a zor spas diyorum. Fakat ne olursam olayım, dürüst olmak zorundayım, yalan söyleme ve gerçeği çarpıtma hakkım asla olamaz. Dünyada Müslümanlar zûlüm görüyor diye ben de bir Müslüman olarak yahut Türkiye’de Kürtler zûlüm görüyor diye ben de bir Kürt olarak istediğim gibi yalan söyleme, hakikatleri çarpıtma ve her türlü ahlâksızlığı yapma hakkına sahip değilim. Mazlum ve haklı olmam bana asla ve asla böyle bir hakkı tanımaz.

     İmdi, hiçbir polemik ve ağız dalaşına girmeden ve böyle bir seviyesizliğe ihtiyaç duymadan, mes’eleyi hakikat zaviyesinden ve ilmî açıdan ele alalım.

     Bakalım Selahaddîn Eyyubî kimmiş, ne yapmış, Yahudîler’e düşman mıymış yoksa tam tersine Yahudîler’in dostu muymuş, İsrailliler Selahaddîn ordusundan korkuyorlar mıymış yoksa tam tersine Selahaddîn ordusunu hayırla ve minnetle mi anıyorlarmış?

     * * *

     Öncelikle bilinmesi gereken en temel şey şudur:

     Selahaddîn Eyyubî, Kudüs’ü Yahudîler’den değil, Haçlılar’dan kurtarmıştır. Ve Selahaddîn’in Kudüs’ü kurtarmasına, Yahudîler de en az Müslümanlar kadar sevinmiştir. Hatta Selahaddîn Kudüs ve Filistin’i kurtardığı için, Yahudîler Müslümanlar’dan daha fazla sevinmiştir.

     Selahaddîn’in fethine Yahudîler’in neden Müslümanlar’dan daha fazla sevindiğini de somut bilgilerle açıklayacağım. Önce biraz gerilere gidelim:

     Dünyanın en alçak noktası olan Lût Gölü’nün kuzeybatısında yer alan Kudüs’te 20. yy’da yapılan kazılar, M. Ö. 3000’de bir yerleşim sitinin bulunduğunu kanıtladı. Tewrat’ın Tekwîn bölümünde, Hz. İbrahim (as)’in çağdaşı olan Melkisedek, “Kudüs kralı” olarak geçer ve Kudüs’ün adı burada “Salem” olarak zikredilir.

     “Amarna Mektupları”ndan oluşan Akkad Belgeleri (M. Ö. 14. yy), kentin“Urişalim” adıyla tanındığını ortaya koymuştur.

     Kudüs, Yahudîler’in tarihine gerçek anlamda M. Ö. 1000 yılında Kral Dawid (Hz. Dawud Peygamber) ile girdi. Kudüs’ü ele geçiren Hz. Dawid (as), burayı başkent yaptı ve Yahudîler’in yasa levhalarını sakladıkları Ahid Sandığı’nı bu kente yerleştirdi. Hz. Dawid (as)’in, daha sonra da Ahid Sandığı’nı korumak için tapınağı yaptıran Hz. Süleyman (as)’ın krallıkları kısa sürdü. Kudüs bundan böyle tek Yahuda Krallığı’nın siyasî başkenti oldu. Bütün Yahudîler için de “kutsal kent”, “tapınak şehri” olarak kabul edildi.

     M. Ö. 587’de Babil saldırısına uğradı. M. Ö. 168’de Suriyeliler şehri tehdit ettiler. M. Ö. 37 – M. Ö. 34 yılları arasında Büyük Hródis (M. Ö. 73 – M. Ö. 4) tarafından yeniden inşâ edilen Kudüs, daha sonra Yunanlar ve Romalılar tarafından ele geçirildi. Hristiyanlık’la birlikte, Hz. İsa (as)’nın Allah’ın huzuruna yükseldiği yer olan Kudüs, yeni bir boyut kazandı.

     Kudüs, M. S. 70 yılında Titos Flávios Vespasianós (39 – 81)’un saldırısına uğradı. Sonra gelen Bizans hakimiyeti, Kudüs’e yeniden en parlak dönemlerinden birini yaşattı. Tapınağı 135 yılında Romalılar tarafından yıkılan Kudüs, 614 yılında Persler tarafından ateşe verildi.

     “Mirac” olayında Hz. Muhammed (saw)’in geldiği yer olan Kudüs, 637 yılında, Hicret’ten 15, Resul-i Ekrem (saw)’in vefâtından 5 yıl sonra Halife Ömer ibn-i Hattab(581 – 644) tarafından fethedildi ve İslam egemenliğine girdi. Henüz bir yıl geçmişti ki (638), önceden Romalılar tarafından yıkılan şehir, yeniden inşâ edilmiş ve muhteşem bir görünüm kazanmıştı bile, Müslümanlar’ın elinde. Müslümanlar, 691’de Hz. Ömer Camiî olarak da bilinen Qubbe’tus- Sahra’yı, 702’de de Mescîd’ul- Aqsa’yı inşâ ettiler.

     11. yy’da Hristiyanlar, hac yolculuklarının engelleneceğini düşünerek Haçlı Seferleri’ne giriştiler. Avrupa’daki Papa II. Odo de Châtillon Urbanus (1042 – 99)’un çağrısıyla “kutsal toprakları ele geçirme” amacıyla yola çıkan Haçlı orduları, bu amaçlarına 1099’da ulaştılar, Kudüs’ü ve Filistin topraklarını ele geçirdiler. Godefroy de Bouillon (1058 – 1100) komutasındaki Haçlılar 15 Temmuz 1099 tarihinde Kudüs’ü işgal ettiler ve burada Kudüs Latin Krallığı’nı kurdular.

     Haçlılar Kudüs’ü ele geçirince, buradaki Yahudîler’i kadın – çocuk ayrımı gözetmeksizin kılıçtan geçirdiler, korkunç bir katliâma imza attılar. Yahudîler’in tapınaklarını, sinagoglarını, tarihî – dînî eserlerini tahrip edip yıktılar. Geriye kalan tüm Yahudîler’i de o topraklardan sürdüler.

     Haçlılar’dan önce Filistin topraklarında yoğun bir Yahudî nüfûsu yaşıyordu, çünkü onların yurduydu. Haçlılar burayı ele geçirince, kendi vatanlarında yaşamakta olan bütün Yahudîler’i buradan sürdüler. Böylece Kudüs’te ve Filistin’de bir tane bile Yahudî kalmadı, tamamı sürüldü.

     O gün Haçlılar’ın yaptığı şey, bugün İslamcılar’ın yapmak istediği şeydir: Bu toprakların “Yahudî vatanı” olması özelliğini ortadan kaldırmak ve Yahudîler’i buradan sürmek.  

     Yahudîler’in tarihleri boyunca yaşadıkları en büyük trajedi, Haçlılar’ın Kudüs’ü ele geçirmesidir. Çünkü Haçlılar bütün Yahudîler’i buradan sürdükleri için, Yahudîler, bu toprakların “Yahudî vatanı” olması vasfını tümüyle kaybetmişlerdi. Artık bu topraklarda hiçbir Yahudî yaşamıyordu.

     Peki Yahudîler’in bu trajedisi ne zamana kadar sürdü? El- cevap: İslam kumandanı büyük Kürt lider Selahaddîn Eyyubî’nin bu toprakları fethedip Haçlılar’dan kurtarmasına kadar.

     Selahaddîn Eyyubî ve emrindeki Kürt – Çerkes İslam ordusu, Kudüs’ü 1187 yılında fethetti. 4 Temmuz 1187 tarihinde Selahaddîn Eyyubî liderliğindeki ve yönetimi tümüyle Kürt (Kurmanc) ve Çerkes (Adiğe ve Abaza) olan Eyyubî İmparatorluğu ile Guy de Lusignan (1159 – 94) liderliğindeki Latin Krallığı arasında Taberiye (Kinneret) Gölü’nün batı yakasında bulunan Hittin (Hattin) mıntıkasında yapılan tarihî savaşı Eyyubî Kürt İmparatorluğu kazandı. Selahaddîn Eyyubî “muzaffer komutan” olarak Kudüs’e girdi. Kudüs ve Filistin topraklarındaki Haçlı egemenliği böylece sona erdi.

     Selahaddîn Eyyubî’nin Kudüs’ü kurtardıktan sonra yaptığı ilk iş, Haçlılar’ın oradan tamamen sürdüğü ve bu yüzden dünyanın dört bir yanında “mülteci” ve “sığınmacı” durumuna düşmüş olan Yahudîler’i tekrardan Kudüs’e ve Filistin topraklarına çağırmaktır.

     Selahaddîn Kudüs’ü fethettikten sonra Yahudîler tekrardan Kudüs’e ve Filistin topraklarına geri döndüler.

     Peki, Selahaddîn Eyyubî hangi gerekçeyle bütün Yahudîler’i Kudüs’e ve Filistin topraklarına çağırdı? Sebep nedir? Sonuçta Hristiyanlar’ın işgali altında olan bir coğrafyayı Müslümanlar fethedip onlardan almış. İyi de, Yahudîler’i niye buraya çağırıyorsun, dünyadaki bütün Yahudîler’e çağrıda bulunup “Buraya gelin” diyorsun? Neden? Selahaddîn Eyyubî’nin gerekçesi nedir?

     İslamcılar’ın hiç hoşuna gitmeyecek ama Selahaddîn Eyyubî’nin gerekçesi şudur:“Kudüs, Yahudîler’in vatanıdır.”

     Evet, bu söz bizzat Selahaddîn’e aittir ve bu saikle Yahudîler’i kendi vatanlarına çağırmıştır. Dünya ve İslam tarihinin en büyük komutanı olarak kabul edilen Selahaddîn Eyyubî’nin tarihe altın harflerle geçmiş en ünlü sözlerinden biridir bu:“Kudüs, Yahudîler’in vatanıdır.”

     Şimdi, Selahaddîn Eyyubî’nin “Kudüs Yahudîler’in vatanıdır” sözünü, siz gidin ve“Neredesin ey Selahaddîn?”, “Yetiş yâ Selahaddîn” diye bağıran İslamcılar’ın yanında söyleyin; bakın bakalım başınıza ne iş gelecek?

     Selahaddîn Eyyubî figürü üzerinden “Yahudî düşmanlığı” körüklemeye, daha komiği ise Yahudîler’i Selahaddîn ile korkutmaya ve tehdit etmeye çalışıyorsunuz ama, Yahudîler bilakis minnettardırlar Selahaddîn’e. Çünkü onların kurtarıcısıdır. Selahaddîn Eyyubî olmasaydı o topraklarda bir tane bile Yahudî olmayacaktı (yoktu zaten, hepsi sürülmüştü) ve orada hiç Yahudî yaşamadığı için muhtemeldir ki 1948 yılında İsrail Devleti (Medinet İsrael) adlı bir devletin kurulması da imkânsız olurdu.

     Yani neresinden bakarsanız bakın, Yahudîler şayet bugün İsrail adında bir devlete sahipseler, bunu en başta Selahaddîn Eyyubî’ye borçludurlar. Ve bunu Yahudîler de biliyorlar zaten. Bildikleri için, Selahaddîn Eyyubî’yi râhmetle ve minnetle anarlar.

     Bizim Müslümanlar Yahudîler’i Selahaddîn Eyyubî ile korkuttuklarında ve tehdit ettiklerinde, inanın Yahudîler buna sadece gülüyorlar. Çünkü Selahaddîn Yahudîler’e herhangi bir kötülük yapmamış ki, onlara karşı savaşmamış ki. Bilakis onları kurtarmış, Yahudîler’i sürgünden ve esaretten kurtarmış. Yahudîler Selahaddîn sayesinde kendi vatanlarına tekrar kavuşmuşlardır. Tarihlerinin en büyük mutluluğunu Kürt komutan Selahaddîn vesilesiyle yaşamışlardır.

     Yahudîler Selahaddîn Eyyubî’yi Araplar’dan ve Türk İslamcılar’dan daha fazla severler, inanın bana. Eğer bütün bu hakikatlere rağmen bugün yine de Selahaddîn Eyyubî’yi sevmeyen ve hatta O’ndan nefret eden bir Yahudî varsa, kesinlikle kendi tarihinden habersiz bir cahil, bir gerizekâlıdır o. Sonuçta cahil insanlar her toplumda bulunabilir. Gerçek şu ki; Selahaddin Eyyubî Yahudîler’in kurtarıcısıdır.

     Selahaddîn Eyyubî elbette ki Müslümanlar’ın inandığı gibi “yiğit, kahraman, savaşçı, üstün lider” bir insandır ancak O’nun şahsiyetini belirleyen asıl özellikler“erdemli, merhametli, adil, adaletle yöneten lider” bir insan olmasıdır.

     Selahaddîn Eyyubî’nin adaletli yönetimi, insanlar arasında dîn – ırk ayrımı gözetmeden yasalar önünde herkesi eşit kılması, savaş hukuku ve savaşta düşman askerlerine ve ele geçirdiği yerlerdeki halka gösterdiği şefkat ve merhamet, bugünküCenevre Sözleşmesi’nden tutun da Uluslararası Savaş Hukuku’na kadar tüm bu çağdaş ve evrensel değerlerin temelini atmıştır.

     Selahaddîn Eyyubî’nin Yahudîler’le dostluğu ve ilişkisi sadece bunlarla sınırlı değil. Çok daha özel ve somut bir bilgi daha sunacağım:

     Haçlılar’la mücadele eden Selahaddîn Eyyubî’nin, böylesine büyük ve önemli bir liderin, o dönemin şartlarında sağlığını Hristiyan doktorlara emanet etmesi elbette düşünülemez. Fakat O, sağlığını Müslüman doktorlara bile emanet etmemiştir.

     Nedenini anlamak ise zor değil: Çünkü evet düşmanları Haçlılar’dır, fakat rakipleri de diğer Müslüman devletlerdir. O günün şartlarında kurulan Müslüman imparatorlukların karşı karşıya olduğu “yıkılma tehlikesi”, diğer Müslüman imparatorluklarından kaynaklanıyordu. Her İslam devleti, başka bir İslam devleti tarafından yıkılıyor, ortadan kaldırılıyordu. (Aynı durum, Hristiyan Avrupa’nın kendi içinde de sözkonusu idi.)

     Nitekim Selahaddîn Eyyubî’nin liderlik ettiği Eyyubî İmparatorluğu’nu yıkanlar da, başka bir Müslüman topluluk olan Memluklular’dır.

     Eyyubî ordusunun komuta kademesi, Kürtler’den ve Çerkesler’den oluşuyordu. Orduyu yönetenler Kürt ve Çerkes komutanlardı. Bu komutanların emrindeki askerler ise Araplar’dan ve “köle askerler” olan Türk kölemenlerden oluşuyordu. Arap askerler “İslam’a hizmet” duygusuyla bu orduda gönüllü olarak askerlik yapıyorlardı. Ama Türk askerlerin konumu böyle değildi. Türkler “kölemen” olarak tabir edilen köle askerlerden oluşuyordu ve orduda “paralı askerlik” yapıyordu. Yani maddî çıkar karşılığında.

     İşte Eyyubî Devleti, orduda paralı askerlik yapan bu Türk kölemenler tarafından 1250 yılında yıkıldı. Türk kölemenler, Eyyubî Devleti’ni yıktıkları aynı yıl, hükümdarları Türk olan Memluklu Devleti’ni kurdular. (Selahaddîn Eyyubî’nin vefatından 57 yıl sonra)

     Büyük imparator Selahaddîn Eyyubî, yaşadığı süre boyunca sağlığını işte bu yüzden Müslüman doktorlara bile emanet etmemiştir, çünkü ihanetler ya doktorlar ya da aşçılar aracılığıyla yapılıyordu. Bunları biliyorsunuz zaten veya bildiğinizi tahmin ediyorum, zira İslam imparatorlukları tarihinde sayısız örnekleri var, doktorları yahut aşçıları tarafından öldürülerek ortadan kaldırılan sultanlar bulunuyor.

     Ama aynı Selahaddîn Eyyubî, Yahudî doktorlara güvenmiş ve hiç çekinmeden sağlığını Yahudî hekimlere emanet etmişti. Selahaddîn Eyyubî’nin baş doktoru, bir Yahudî’dir. İsmi, Rabbi Ebu İmran Moşe Ben Ubeydullah Meymun el- Qurtabî (1135 – 1204).

     Endülüslü Yahudî doktor Moşe Ben Meymun, yalnızca Selahaddîn Eyyubî’nin değil, Selahaddîn’in baş veziri olan Qazî el- Fadl (1135 – 1200)’ın da baş hekimliğini yapmıştır. Onların vefâtlarından sonra da hanedanlığın tabipliğini yapmaya devam etmiştir.

     Moşe Ben Meymun, Muvahhidler egemenliğindeki İspanya topraklarında dînini özgürce yaşayamadığı gerekçesiyle çıkıp Mağrîb (Fas)’e iltica etmişti. Oradan da Mısır’a kaçmak zorunda kalmıştı. Orada, Mısır’daki Yahudî toplumunun lideri oldu. Selahaddîn’le ilişkisi ve dostluğu ve O’nun doktoru olmaya başlaması, bu döneme tekabül ediyor.

     Selahaddîn Eyyubî vefat ettikten (1193) onbir sene sonra O da vefat etti (1204). Öldüğünde O’nu Mısır’a gömmediler. Niye mi?

     Şunun için, sevgili Ich liebe Dich azîz dîn kardeşlerim, şunun için: Eyyubî İslam Devleti ferman buyurdu: “O’nu Arz-ı Mewud’a, Yahudîler’in vatanına gömün. Çünkü o bir Yahudî idi, kendi vatanında ebedî istirahatine yatmalıdır.”

     Evet canlarım, ifadeler aynen böyle: “Arz-ı Mewud”, “Yahudîler’in vatanı”,“kendi vatanında”…

     Bu ferman üzerine O’nun naaşını Mısır’dan alıp “Arz-ı Mewud”a getirdiler. Moşe Ben Meymun, Kuzey İsrail’deki Taberiye Gölü’nün kıyısına defnedildi. Mezarı halen ordadır.

     Niye mi oraya gömüldü? Çünkü oranın sembolik bir anlamı var. Selahaddîn oradaki savaşta Haçlılar’ı yendi ve Yahudîler’in anavatanlarına geri dönüşlerini sağlayan Kudüs’ün fethi, oradaki zafer üzerine gerçekleşti. (Yukarıda anlatmıştık)

     * * *

     Tarih budur, dostlar. Gerçekler (olanlar) bunlardır, hakikatler (olması gerekenler) de bunlardır.

     Şimdi başınızı ellerinizin arasına alın ve düşünün: Nerede o eski, Yahudîler’e yardım eden, kucak açan ve onlarla dost olan Müslümanlar, nerede şimdiki bağnaz, tüm hücrelerine kadar Yahudî düşmanlığı ve Antisemitizm ile dolmuş, bütün Yahudîler’i düşman olarak görüp onları haritadan silmekten bahseden İslamcılar? Müslümanlar ile İslamcılar arasında en ufak bir benzerlik var mı?

     En komiği ve ahlâksızca olanı ise, bütün bu düşmanlık ve nefret tohumlarının “Selahaddîn Eyyubî argümanı” ile yapılması. Yahudîler’in Selahaddîn ismiyle tehdit edilmesi. “Ey Yahudî, Selahaddîn’i unutma”, “İsrail’in korkusu Selahaddîn’in ordusu”, “Yahudî dostu olan Kürtler asla Selahaddîn Eyyubî’nin ismini ağızlarına almasınlar; Selahaddîn Eyyubî’nin gerçek torunları olan Müslüman Kürtler İsrail’e düşman olurlar” gibi evlere şenlik söylemlerin gayet rahat ve pişkince dillendirilmesi.

     Neymiş, Selahaddîn Eyyubî şöyle söylemiş: “Filistin Yahudîler’in işgali altındayken bana uyku uyumak haramdır.”

     Güler misin ağlar mısın?

     Yahu bir kere Selahaddîn döneminde orası Yahudî işgalinde değil. Yahudîler’in bırak Filistin’i işgal etmesi, oraya girişi bile yasak. Haçlılar hepsini sürmüş, bir tane bile Yahudî yok orda.

     Araplar ve Türk İslamcılar öyle bir Selahaddîn Eyyubî portresi çiziyorlar ki, sanırsın Selahaddîn 21. yy’da yaşayan bir HaMaS militanı! Beline bomba bağlamış, Tel Aviv’de insanları havaya uçurmak için fırsat kolluyor! Sanırsın ki Selahaddîn Eyyubî sağ tarafına Meşal ve Nasrullah’ı, sol tarafına da Erdoğan ve Qardawî’yi almış, İsrail’i haritadan silmek için mücadele ediyor!

     Yuh yani, yuhhh!.. Yüzbin kere, milyon kere yuh!..

     Hadi o insanlara saygınız yok diyelim; tarihe saygınız yok, gerçeklere saygınız yok, İslam’a saygınız yok, Selahaddîn’e saygınız yok, Kürtler’e saygınız yok, Yahudîler’e saygınız yok, hiçbir şeye saygınız yok diyelim; iyi de kardeşim, kendinize de mi saygınız yok? Bu kadar yalan dolan, bu kadar çarpıtma, nasıl hiç çekinmeden ortaya konulur? Hiç mi birinin gerçeği dillendirmesi halinde rezil olacağınızı düşünüp bundan utanmazsınız siz?

     İsrail şimdi Müslümanlar’a zûlmediyor ve siz de buna üzüldüğünüz için tepki gösteriyorsanız, benim buna hiç ama hiçbir sözüm yok. Elbette ki bir yerde zûlüm ve haksızlık varsa, buna karşı çıkmak insanî bir erdemdir. Dünyanın neresinde olursa olsun. Ama hiçbir sebep, sizin bu yalanlarınızı, sahtekârlığınızı ve tarihî gerçekleri çarpıtmalarınızı mâsum hale getirmez. İsrail’in veya başka bir devletin halka yaptığı zûlümlere ben bir insan olarak isyan eder, tepki duyarım ama asla ve asla, mazlum ve haklı olmam bana her türlü ahlâksızlığı yapma hakkı tanımaz.

     Ne yani, İsrail Araplar’a bunları yapıyor ve ben de bir Müslüman olarak bu duruma üzülüyorum diye, kalkıp tarihi çarpıtayım mı, gerçekleri çarpıtayım mı, utanmadan yalan mı söyleyeyim? Yoo, asla. İslamcılar nasıl bir dîne inanıyorlar bilmiyorum ama bir Müslüman olarak benim dînim böyle bir ahlâksızlığa cevaz vermemiştir. Şartlar her ne olursa olsun, gerçekleri söylemekle mükellefiz.

     Gerçekler şunlardır:

     1 – Selahaddîn Eyyubî, Kudüs’ü Yahudîler’den değil, Haçlılar’dan kurtarmıştır. Ve Selahaddîn’in Kudüs’ü kurtarmasına, Yahudîler de en az Müslümanlar kadar sevinmiştir. Hatta Selahaddîn Kudüs ve Filistin’i kurtardığı için, Yahudîler Müslümanlar’dan daha fazla sevinmiştir.

     2 – Selahaddîn Yahudîler’in düşmanı değil, Yahudîler’in dostu ve kurtarıcısıdır.

     3 – Yahudîler Haçlı işgaliyle beraber vatanlarını tamamen kaybetmişler, ancak Selahaddîn Eyyubî sayesinde tekrardan vatanlarına kavuşmuşlardır. Haçlılar’ın o topraklardan kovduğu Yahudîler’i tekrardan oraya çağırıp Yahudîler’i bugünkü İsrail topraklarına yerleştiren, bizzat Selahaddîn Eyyubî’dir, Müslümanlar’dır.

     4 – Selahaddîn Eyyubî ve o dönemdeki Müslümanlar o topraklardan bahsederken “Yahudîler’in vatanı”, “Arz-ı Mewud” demektedirler.

     5 – Yahudîler Selahaddîn Eyyubî’yi Araplar’dan ve Türk İslamcılar’dan daha fazla sevmektedirler. (Sevmeseler salaklar zaten)

     6 – Selahaddîn Eyyubî’nin baş doktoru bir Yahudî’dir.

     7 – Haçlılar’ın Kudüs’te yıktığı tüm sinagoglar ve Yahudî tapınakları, Kudüs’ün fethinden sonra Selahaddîn Eyyubî’nin emriyle yeniden onarılmış veya inşâ edilmiştir.

     Şimdi söyleyin bakalım: Yahudîler’e düşman olan Kürtler mi Selahaddîn Eyyubî’nin gerçek varisleridirler, yoksa Yahudîler’e dost olan Kürtler mi Selahaddîn Eyyubî’nin gerçek varisleridirler?

     * * *

     Ve son birşey daha…

     Asıl “bomba”yı yazının en sonuna sakladım, kasıtlı olarak:

     Oraya “Palestina” (Filistin) adını verenler Romalılar ve Haçlılar’dır. Müslümanlar oraya “Yahudîye” demişlerdir, yani “Yahudîler’in vatanı”.

     Bugünkü bizim İslamcılar da Müslümanlar’ın kullandığı ismi “ihanet”, “Siyonizm uşaklığı” olarak görür ve Haçlılar’ın kullandığı “Filistin” ismini kullanırlar, hatta bu isme “kutsal bir isim” muamelesi çekerler.

     Dedim ya, IQ meselesi. Galiba “Filistin” adının Cennet’te Allah’ın Âdem’e öğrettiği isimlerden biri olduğuna inanıyorlar.

     Gerçi buna şaşmamak lazım. O İslamcılar değil midir ki, hem Osmanlı hayranı olup Neo-Osmanlıcılık yaparken, hem de Osmanlı’ya karşı bağımsızlık istemiyle ayaklanan ilk Arap isyanının bayrağı olup 1916 yılında çizilen Pan – Arabizm bayrağı olan Filistin bayrağına adetâ taparlarken ve her gösteride gururla dalgalandırırlarken, hiçbir dönemde Osmanlı’ya karşı dalgalandırılmamış, aksine tarih boyunca hep Osmanlı’nın yanında dalgalanmış olan Kürdistan bayrağına ise “öcü” gözüyle bakıp “düşman bayrağı” olarak gören?

     Kendisine karşı dalgalandırılan ilk bayrak olan Filistin bayrağını “kutsal” görüp tapan ama tarih boyunca kendi yanında ve kardeşi olarak dalgalanmış Kürdistan bayrağına “düşman bayrağı” gözüyle bakan İslamcı hasta kafanın, adaletli ve hoşgörülü bir lider olup erdemli kişiliğiyle tüm dünyada saygı gören Selahaddîn Eyyubî’den manyak bir HaMaS militanı profili çıkartmasına şaşmamak gerek.

     Yazıyı Selahaddîn Eyyubî’nin bir sözüyle, ama gerçek bir sözüyle bitirelim. Önemlidir. Çünkü Selahaddîn’in bu sözü, benim bu yazıyı niçin yazdığımı açıklamaktadır:

     “İmân sahibi kişi asla haksızlığa sabredemez.”

sediyani@gmail.com

Şex Fuat û Eskerî

Mi tim mereq kerdîn.

Inî Şex ma kirdûn qey una zihm û verînî.

Şex Fuad, lacê Şex Mehmed Zêkî Efendî Palîyo. Zunayê mi gore, Gowdered amo dinya. Cemaat yi zafî Gowdericî.

Yew roc mi Şex Fuat mara pers kerd:

— Ti qey una bîy zihm?

Wa İrfan:

— Ez 19 serebîya. Huqmat Tirkon celb mîr vet, wa bê şo esker.

Ez qayîl nebîyo şêrî esker. Ez şîya Palî, dayrê eskerîya.

Ez ew waxt binê necar' bîyo.

Yew merdim mira wa:

— Şex, êyb nîyu ti şîn esker?

Mi wa:

— De yew aqil bid mi, ez nêşêrî esker!

Wa:

— Ti binê xo zihm bikerî, to nigênî esker.

Mi wa:

— O gurê rehatêr çi esto?

A sehat ra pêy mi zor da werdiş. Bê hemdî mi zaf werdînî. Mîyan yew serid ez bîya 120 kîlo.

Ez sera bîn şîya dayrê eskerîya.

Komandar eskerya mira wa:

— Ti zaf zihm î. In vazîyet gore ma nişkên to bigerî esker.

Mi zaf şad bîyo. Fikir kerd: zaf bîya şeyn ez xelas bîya!”

Komandar rêna wa:

— Ti gera binî 100 kilo bibî, encax ew waht ma to gênî esker.

Mi xo zerid wa:

— Şima hema zaf pawenî!

Ez ama kîye, mi hina zêde nûn werd. Sera bîn ez bîya 150 kîlo!

Huqmat hîn mira fek vera da.

Semedê eskerê ez îna bîya zihm.

Yew roc Şex Fuat ra pers kerd:

— Ti poşmun nîy?

Şex wa:

— Nê vullay, ez poşmun nîya!

— Meselê Şex ma in qedê bî!

Ew roj mi fêm kerd ke hîn kî eşkênî eskerî ra xelas bibî,  😄

KÜRTLERİN KADERİNE KARAR VEREMEZSİNİZ!

Türk siyasetçilerinin ve akademisyenlerinin dilinden düşürmediği sözler var: “Türk-Kürt kardeştir, istemeyen kalleştir.”

Peki, Kürtler kendi gelecekleri hakkında karar vermek istediğinde neden darağaçları kurmaktan, ekmeği ve suyu kesmekten söz ediyorsunuz? İnsan kardeşinin özgürlüğünü, mutluluğunu ve başarısını istemez mi? Onu açlığa, susuzluğa ve ölüme mahkûm eder mi?

Demek ki mesele kardeşlik değilmiş. Öyle olsaydı, bu kadar pervasız davranmazdınız.

Kürtler referandum yaptı, öfkelendiniz. IŞİD'i yendiler, bu kez “Siz nasıl IŞİD'i yenersiniz?” dercesine düşmanlığınızı açıkça ortaya koydunuz. Kerkük'te Kürtlerin haklarını tartışırken, adeta “Kürtlerin olmasın da kimin olursa olsun” anlayışıyla hareket ettiniz. Kürtlerin dostluk kurduğu güçleri bile rüşvetle, baskıyla ve siyasi pazarlıklarla kendilerinden uzaklaştırmaya çalıştınız.

Dostlarınızı birer birer kaybettiniz; dün hakaret ettiğiniz devletlerin kapısında bugün yardım arar hâle geldiniz. Rusya'ya meydan okudunuz, sonra Putin'den merhamet beklediniz. Dün düşman ilan ettiklerinize bugün sığınırken, Kürtlerden hâlâ koşulsuz itaat bekliyorsunuz.

Hani etle tırnak gibiydik? Hani “Türk-Kürt kardeştir, istemeyen kalleştir” diyordunuz? Kardeşlik buysa, düşmanlığa ne gerek var?

Kürtler tarih boyunca sizinle birlikte yürüdü; en zor günlerinizde yanınızda oldu. Peki siz ne yaptınız? Gücünüzü pekiştirir pekiştirmez Kürt kimliğini inkâr ettiniz. Kürdü önce “dağ Türkü”, sonra “kart kurt” sesleri çıkaran bir topluluk, ardından eşkıya, haydut ve nihayet terörist ilan ettiniz.

Kürtlerin dilini yasakladınız, çocuklarının kendi anadillerinde eğitim görmesine engel oldunuz. Köylerinin, kasabalarının, şehirlerinin; dağlarının, ovalarının ve nehirlerinin adlarını değiştirdiniz. İnsanlar kendi dillerinde konuştukları için aşağılandı, saldırıya uğradı; evleri yakıldı, yurtlarından sürüldü. Dünyanın neresinde bir Türk varsa yardımına koşarken, sınırın öte tarafındaki Kürt akrabalarına düşmanlık ettiniz.

Bütün bunlardan sonra hâlâ utanmadan “Kardeşiz” diyorsunuz.

Kürtler kendi topraklarını IŞİD gibi katliamcı örgütlerden kurtardığında neden sevineceğinize öfkeleniyorsunuz? Kürtler kendi geleceklerinin öznesi olmak istediğinde neden bunu tehdit sayıyorsunuz? Bir halkın kendi kimliğiyle, iradesiyle ve eşit haklarla yaşama talebi sizi neden bu kadar rahatsız ediyor?

Dünya değişiyor, Ortadoğu değişiyor. Kürtler de kendi geleceklerini belirlemek, kendilerini yönetmek ve özgürce yaşamak istiyor. Siz ise bu ihtimali ortadan kaldırmak için elinizden geleni yapıyorsunuz.

Fakat bütün bunlarda yalnızca sizi suçlamak da kolaycılık olur. Çünkü asıl acı olan, Kürtlere yönelik inkâr ve aşağılamaya rağmen hâlâ başkalarının iradesine teslim olmayı savunan Kürtlerin varlığıdır.

Kürtlerin haklarını savunmak yerine kendilerini inkâr edenlerin safında yer alanlara ne demeli? Kendi halkının onurunu ve geleceğini korumak yerine, onu aşağılayanların hizmetine koşanlar, bütün bu yaşananlardan hiç mi ders çıkarmıyor?

Sizden merhamet değil, saygı bekliyoruz. Üstünlük değil, eşitlik istiyoruz. Lütuf değil, hakkımızı istiyoruz. Her şeyden önce, biraz insanlık bekliyoruz.

Kürtlerin kaderini Kürtler belirler. Hiçbir halk, başka bir halkın iradesini sonsuza kadar esir alamaz.

Ve unutmayın: Kardeşlik, bir halka yalnızca sözle “kardeşim” demek değil; onun kimliğine, diline, iradesine ve özgürlüğüne de saygı duymaktır.

Anadolu yerlilerinin hazin sonu

6-7 Eylül, Cumhuriyet tarihinin en karanlık gecelerinden biri olarak anılır. Kimi anlatılarda bu olaylar, acı bir ironiyle, “ışıklı geceler” olarak da adlandırılır.

Oysa o gece aydınlanan sokaklar değil, bir toplumun karanlıkta bırakılan vicdanıdır.

Bu ülkede, farklı dönemlerde, farklı adlar ve yöntemlerle uygulamaya konulan politikalar geliştirildi. Kimi zaman güvenlik, kimi zaman millî birlik, kimi zaman devletin bekası, kimi zaman da din ve millet adına…

Fakat sonuç çoğu zaman aynı oldu: Bu coğrafyanın kadim halkları hedef gösterildi; evleri, iş yerleri, ibadethaneleri ve kültürel hafızaları saldırıya uğradı. İnsanlar yalnızca kimlikleri, inançları veya dilleri nedeniyle düşmanlaştırıldı.

Binlerce yıldır bu topraklarda yaşayan halkların kaderine, başkalarının onlar adına karar vermesi istendi.

Rumlar, Ermeniler, Süryaniler, Kürtler, Aleviler ve daha nice topluluk, farklı dönemlerde bu anlayışın ağır bedellerini ödedi.

Bir halkı yok saymak yetmediğinde, o halkın içinden kendisine karşı kullanılabilecek insanlar devşirildi.

Rum, Rum'a; Ermeni, Ermeni'ye; kimi zaman da aynı dili konuşan, aynı kültürel köklerden gelen insanlar birbirlerine karşı konumlandırıldı. Bir insanın kendi köklerinden uzaklaştırılması, kendi halkına karşı kullanılmasının aracı hâline getirildi.

Asıl trajedi de burada başlıyordu: İnsan, kendisini ezen düzenin mağduru olmaktan çıkıp o düzenin gönüllü savunucusuna dönüşebiliyordu.

6-7 Eylül 1955: Bir provokasyonun ardındaki toplumsal yıkım

5 Eylül'ü 6 Eylül'e bağlayan gece Selanik'te, Atatürk'ün doğduğu evin bulunduğu bahçede bir bomba patladı. Olayın ardından Türkiye'de yayılan haberler, özellikle İstanbul'da Rumlara karşı büyük bir öfke dalgasının oluşmasına zemin hazırladı.

Ancak mesele yalnızca bir bomba değildi. Asıl mesele, bu haberin nasıl kullanıldığı, toplumun nasıl harekete geçirildiği ve şiddetin neden önlenemediğiydi.

6-7 Eylül gecesi başta İstanbul olmak üzere Rumların yoğun olarak yaşadığı bölgelerde evler, dükkânlar ve ibadethaneler yağmalandı. Ermeniler ve Yahudiler de saldırılardan etkilendi. İnsanlar dövüldü, öldürüldü, cinsel saldırılara uğradı; mezarlıklar ve kutsal mekânlar tahrip edildi. Binlerce insanın hayatı altüst oldu.

Olaylar, sıradan bir öfke patlaması olarak açıklanamayacak ölçüde örgütlenme, hedef seçme ve yönlendirme tartışmalarını beraberinde getirdi. Siyasi sorumluluk, güvenlik güçlerinin tutumu ve saldırıların önceden hazırlanıp hazırlanmadığı, Türkiye'nin yakın tarihinin en önemli tartışma konuları arasında yer aldı.

Selanik'teki patlamada Oktay Engin'in rolü ve istihbarat bağlantısı hakkındaki iddialar da bu tartışmaların parçasıdır. Engin bu iddiaları reddetmiştir. Buna karşılık, olay sonrasında Türkiye'ye dönmüş, devlet bürokrasisinde çeşitli görevler üstlenmiş ve 1992-1993 yıllarında Nevşehir Valiliği yapmıştır.

Bu tarihsel süreçte insanın zihnini kurcalayan soru şudur:

Bir topluma karşı gerçekleştirilen büyük bir felaketin gölgesinde, olaylarla ilişkilendirilen kişilerin devlet bürokrasisinde yükselmesi, devletin sorumluluğu ve adalet anlayışı hakkında bize ne anlatmaktadır?

Bir gecede mal varlıklarını kaybeden, güvenliğini yitiren ve kendi ülkesinde kendisini yabancı hissetmeye başlayan Rumların yaşadığı travma, birkaç günün ötesine uzandı. Birçok aile Türkiye'den ayrılmak zorunda kaldı. Böylece İstanbul'un çok kültürlü toplumsal dokusu daha da zayıfladı.

1920'lerde ve sonrasında Karadeniz'de yaşanan Rum göçleri, mübadele, şiddet ve demografik dönüşümle birlikte düşünüldüğünde, 6-7 Eylül yalnızca tek bir gecenin hikâyesi değildir. Bir halkın bu coğrafyadaki varlığının giderek daralmasının önemli dönemeçlerinden biridir.

Ancak bütün Rumların aynı biçimde Müslümanlaştırıldığını veya Türkleştirildiğini söylemek tarihsel çeşitliliği göz ardı etmek olur. Kimi insanlar göç etti, kimi kimliğini gizledi, kimi din değiştirdi, kimi de bütün baskılara rağmen kültürel hafızasını korudu.

Aynı zihniyetin başka yüzleri

Bu ülkede yaşananlar yalnızca 6-7 Eylül'le sınırlı değildir.

1934 Trakya Olayları: Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve çevresinde yaşayan Yahudiler tehdit, saldırı ve baskılarla karşılaştı. Çok sayıda Yahudi aile yaşadığı yerleri terk etmek zorunda kaldı. Bir topluluğun güvenliğinin, çoğunluğun milliyetçi duygularına terk edilmesinin ağır sonuçları görüldü.

1937-1938 Dersim Harekâtı: Dersim'de devletin askerî operasyonları sırasında çok sayıda insan öldürüldü; köyler boşaltıldı ve binlerce kişi zorla başka bölgelere gönderildi. Aileler parçalandı, çocuklar ailelerinden koparıldı. Güvenlik ve merkezî otorite adına yürütülen politikaların, bir halkın toplumsal hafızasında nasıl derin yaralar açtığını gösteren örneklerden biri oldu.

1942 Varlık Vergisi: Özellikle gayrimüslim yurttaşlar üzerinde ağır bir ekonomik yük oluşturan uygulama, mülk kayıplarına ve toplumsal eşitsizliklerin derinleşmesine yol açtı. Vergisini ödeyemeyen bazı kişiler Aşkale'de çalışma kamplarına gönderildi. Ekonomik hayatın milliyetçi bir anlayış doğrultusunda yeniden şekillendirilmesinin bedelini yine azınlıklar ödedi.

1964 Rum sürgünleri: Kıbrıs meselesinin giderek sertleştiği dönemde, İstanbul'da yaşayan Yunanistan vatandaşlarının büyük bölümü sınır dışı edildi. Aileler ayrıldı, mülklere ve işlere ilişkin haklar zarar gördü. 1955'in yarattığı güvensizlik, yeni bir göç dalgasıyla daha da derinleşti.

12 Eylül 1980 darbesi ve sonrasındaki baskılar: Kürtçe üzerindeki yasaklar, kimlik ve dil alanındaki kısıtlamalar, siyasi tutuklamalar ve cezaevlerindeki ağır uygulamalar, farklı kimliklerin devletin güvenlik anlayışı içinde nasıl baskı altına alınabildiğini gösterdi.

1990'larda Kürt köylerinin boşaltılması: Çatışmalı ortamda binlerce köy ve mezra boşaltıldı; çok sayıda insan yerinden edildi. Zorunlu göç, yalnızca insanların yaşadığı evleri değil, üretim ilişkilerini, kültürel bağlarını ve kuşaklar arası yaşam düzenini de parçaladı.

Bu örneklerin her birinin tarihsel koşulları, aktörleri ve hukuki niteliği birbirinden farklıdır. Hepsini aynı olaymış gibi değerlendirmek doğru olmaz. Fakat hepsini birlikte düşündüğümüzde şu soruyu sormak gerekir:

Bir devlet, kendi yurttaşlarının bir bölümünü sürekli olarak tehdit, güvenlik sorunu veya millî birliğe engel olarak gördüğünde, o toplumda gerçek bir kardeşlik ve eşit yurttaşlık kurulabilir mi?

Kendi köklerine yabancılaşmak

Beni asıl düşündüren meselelerden biri de budur.

Bir zamanlar kendi halkı da baskıya, dışlanmaya veya kimliğinin inkârına maruz kalmış insanların, sonraki kuşaklarda aynı inkâr siyasetinin en ateşli savunucularına dönüşebilmesi…

Karadeniz'in Rum geçmişi, bu açıdan üzerinde düşünülmesi gereken tarihsel konulardan biridir. Bölgenin tarihî nüfus yapısı, nüfus mübadelesi, din değiştirme, dil kaybı ve kimlik dönüşümleri birbirinden farklı hayat hikâyeleri doğurmuştur. Bugün Karadeniz'de yaşayan herkesin kökenini veya siyasi düşüncesini tek bir kalıba sokmak mümkün değildir.

Ancak şu çelişkiyi tartışmak gerekir: Bir insan, kendi ailesinin veya toplumunun geçmişte yaşadığı acıları unutup benzer acıları başka halklara reva gören bir anlayışın savunucusu olabilir mi?

Kendi geçmişini inkâr etmek, başkasının geçmişini inkâr etmeyi meşrulaştırır mı?

Kendi dilini, kültürünü veya köklerini kaybetmenin acısını yaşayan bir toplumun mensubu, başka bir halkın aynı hakları talep etmesine neden karşı çıkar?

Bunlar yalnızca Karadeniz'e özgü sorular değildir. Kürt, Ermeni, Rum, Arap, Balkan göçmeni veya başka bir topluluğun tarihine bakıldığında da farklı biçimlerde karşımıza çıkabilir.

İnsan bazen kendisine yapılan haksızlığa karşı çıkmak yerine, kendisini ezen güce benzemeyi bir yükselme yolu olarak görebilir.

Bu, yalnızca kimlik meselesi değil; iktidar, korku, aidiyet ve çıkar ilişkileriyle de bağlantılı bir toplumsal olgudur.

Devlet neden kimi insanları ödüllendirir?

Oktay Engin'in daha sonraki bürokratik kariyeri, bu soruyu somutlaştıran tarihsel örneklerden biridir. Burada mesele, tek bir kişi üzerinden bütün bir toplumu mahkûm etmek değil; devletin hangi davranışları ödüllendirdiğini, hangi suçlamaları nasıl ele aldığını ve hesap verebilirliğin nasıl işlediğini sorgulamaktır.

Ortadoğu'nun farklı ülkelerinde de benzer tartışmalarla karşılaşırız.

Saddam Hüseyin'in Irak'ında Halepçe katliamı ve Enfal Harekâtı, devlet şiddetinin Kürtler üzerindeki yıkıcı sonuçlarını ortaya koydu. Suriye'de Hama'da 1982 yılında gerçekleştirilen askerî operasyonlar, merkezî iktidarın muhalefeti bastırmak için başvurabildiği yöntemlerin ağır bir örneğiydi. Türkiye'de ise 6-7 Eylül, Dersim ve 1990'larda yaşanan zorunlu göçler, devlet ile toplum arasındaki ilişkinin ne kadar yıkıcı biçimlere bürünebildiğini gösterdi.

Bu olaylar birbirinin aynısı değildir. Fakat her biri, iktidarın kendisini sorgulanamaz gördüğü ve belirli insan gruplarını düşman olarak tanımladığı koşullarda ortaya çıkan tehlikeleri düşünmemizi sağlar.

Böyle düzenlerde liyakat, bilgi ve vicdan yerine sadakat; adalet yerine itaat; yurttaşlık yerine kimlik hiyerarşisi öne çıkabilir.

Şiddet uygulayanın güçlü, sorgulayanın tehlikeli; itaat edenin makbul, itiraz edenin düşman sayıldığı bir düzende, ahlaki ölçüler tersine döner.

Böylece yalnızca şiddeti uygulayanlar değil, onu alkışlayanlar da düzenin devamına katkıda bulunur.

Güce tapan toplumlar ve suskunluğun bedeli

Gücün karşısında eğilmek, her dönemde farklı gerekçelerle savunulmuştur.

Kimi insan geçimini kaybetmemek için susar. Kimi makam ve mevki uğruna görmezden gelir. Kimi milliyetçilik adına başkasının acısını önemsizleştirir. Kimi de çoğunluğa ait olmanın sağladığı güvenlik duygusuyla adaletsizliği savunmaya başlar.

Fakat bir toplumda asıl çürüme, yalnızca kötülüğün yapılmasıyla başlamaz. Kötülüğün normalleştirilmesi, suçun kahramanlık gibi sunulması ve mağdurun suçlu ilan edilmesiyle derinleşir.

Bir gece Rumların evlerini yağmalayan kalabalık, kendisini vatansever sanabilir. Bir köyü boşaltan görevli, yalnızca emir uyguladığını söyleyebilir. Bir insan, komşusunun dilini yasaklamayı millî birlik olarak görebilir.

Oysa hiçbir bayrak, masum bir insanın evinin yağmalanmasını haklı çıkarmaz. Hiçbir devletin bekası, bir çocuğun ailesinden koparılmasını kendiliğinden meşru kılamaz. Hiçbir milliyetçilik, başka bir halkın insanlık onurundan daha üstün değildir.

Ve hiçbir toplum, kendi tarihindeki suçlarla yüzleşmeden gerçek anlamda özgürleşemez.

Son söz

Bu coğrafyada yaşayan halkların ortak geleceği, birbirlerinin geçmişini inkâr etmek üzerine kurulamaz.

Rumların acısı Rumların meselesi değildir. Ermenilerin uğradığı felaket yalnızca Ermenilerin hafızasına ait değildir. Kürtlerin, Alevilerin, Süryanilerin ve başka toplulukların yaşadıkları da yalnızca kendi iç meseleleri olarak görülemez.

Bunlar, hepimizin birlikte yaşadığı bir ülkenin tarihidir.

Geçmişte yaşananları konuşmak düşmanlık üretmek değil, aynı felaketlerin tekrarlanmasını önlemenin yollarını aramaktır. Devleti eleştirmek devlete düşmanlık değildir. Bir halkın eşitlik talebini savunmak, başka bir halkın hakkını elinden almak anlamına gelmez.

Asıl soru şudur:

Bir insan, kendi halkının geçmişte yaşadığı acıları hatırlarken başka bir halkın bugün yaşadığı acılara da aynı vicdanla yaklaşabiliyor mu?

Eğer yaklaşamıyorsa, orada yalnızca tarihsel bir unutkanlık değil, ahlaki bir sorun da vardır.

Güce tapılan, sorgulamanın cezalandırıldığı, insanın kökeninden dolayı yargılandığı bir coğrafyada bu döngü yeniden üretilebilir.

Bu yüzden 6-7 Eylül'ü anmak, yalnızca geçmişteki bir geceyi hatırlamak değildir.

O geceyi mümkün kılan zihniyeti, kalabalıkları harekete geçiren dili, şiddeti meşrulaştıran siyaseti ve adaleti susturan korkuyu da sorgulamaktır.

Çünkü tarih yalnızca suç işleyenleri değil, o suçu mümkün kılan düzeni ve sessiz kalan vicdanları da sorgulamamızı ister. Irfan Kaya

Mal, millet, min û to zê cîyo!

Yeno mi vîr, nêzdîkî 30 serrî verî, cuwaver lacê Mehmed Zekî Efendî, Şex Feyzullah Efendî, şî bi Tarbasûn û Çilkonî.

Dewîcu, sêr cuyîn de, 10 têllîs çeltuk zika dabî ci. Şex ma 9 têllîs çeltuk sêr cuyîn de roşen duno, vahar çeltuk perûn xo geno. Yew têllîs zî ardi bî Çolig, dikanê zomay ma de nêbî ro.

Vaştî bî:
“Bero fabrikad riz veco û semedê wêr, bero kê xo.”

Rehmeta babî mi şino dikanê zomay. Onêno yew têllîsê çeltuk pê berî dî, vinertêya.

Zomayra perseno:

— Na têllîsê çeltuk ê kama?

Zoma vano:

— A têllîsê Şex Feyzullaya.

Vendenû rehmeta Êlî, hamalê Sivonîciyê, beno. Vano:

— Êlo, na têllîsê çeltuk ti bên çarşuyê cêr fabrikê Arîf varê merg. Yo riz vecenû, ti bên kê ma.

Êl, hamalê çuvalê çeltuk geno xo ser û kift beno fabrikad. Hetî yerîya riz veciyeno, Êl çuvalê riz geno û beno kê ma.

Rocê bîn Şex yeno dikanê zomay. Onêno têllîsê çeltuk cê xo de nîyo.

Zomayra vano:

— Çeltukê mi ho çado?

Zoma vano:

— Vullay, vistorê mi amey dikan, persê çeltuk kerd. Mi va: “Ê Şex Feyzullaya.” Goştarîyê mi nêkerd. Venda Êl Sivonîciyê amey, girot û berd fabrikad, riz veciyê û berd kê xo.

A hêl rehmeta babî mi kueno zerê dikan.

Şex vano:

— Keko, qêy to têllîsê çeltukê mi berda?

— A zika bî dewîcu, da bî mi!

Babî mi Sex ra vano:

— Çeltuk çara bîyê ê to?

— Ê dewîcuno!

Zomay, bê qesem, beno hakemê meselê:

— Mal, devîcu min û to zê cîyo! Vullay ez tora hîna feqiro. Zika torî şîna û qey merdim feqir zê mîr nêşina?

Şex venge xo nêkeno. Rehmeta babî mi veciyeno teber û şino.

Şex zomayra vano:

— Ti êyr taşt dun mi!

Zoma vano:

— Tamam, Efendî!

Şex zomay geno û ben Loqontê. Çahar tene kebab xo vênû.

A hêl rehmeta Şex Mehyeddîn Kelaxsî ucara vîyereno. Vendenû êyd zî.

Rehmeta Mehyeddîn vano:

— Feyzullah, in êhmaq to çad diyu to ard Loqontê?

Feyzullah Efendî veng xo nêkeno.

Yo zî 3 hiri kebabu xo venû, varzêni wi. Şinî yew heta. Zoma zî şino dikan.

Hetî yerîya ez şîya dikanê zomay. Zoma ho qerqiliyeno.

Mi va:

— Sebîyo?

Va:

— va hal meselê! Baykê to in qedeya! Yo riz berd kîyê şima, wênî! Cirmê rizê şima zî ez dano!

Vullay, mal, millet, min û to zê cîyo! Çeltukê Şex şî, zika rehmeta babî ma mend, perê kebabê Şex zî zoma dawo!

Homa rehmê xo hîri hemin zî bikero.

Eyr, yî dinyad nî la, belê ma rê in meselê wes verdê ma; hê meselon yîn ser xebêr danî.

Irfan Kaya

Devlet olmak mi iyi devletsizlik mi?

25 Eylülde yapilacak Referandum ile ilgili tartışmalar sürerken, Kürtlerin partilerinin tavırlarındaki belirsizlik endişe yaratmaktadır.

Referandum kararı alan IKDP ye bakılırsa referandum için pek hazırlık yaptığıda söylenemez. YNK de çatlak sesler çıksada referandumdan yana tavır alacağı kesin Goranda durumu  zaten içler acısı

Devlet mi devletsizlik mi?

Devletsizlik.

Kürtlerin son yüz yılda yaşadıklarını biraz irdelersek, devlet istemeyenlerin ne kadar zavallı bir durumda olduklarını ortada.
Bölgede koalisyon güçleri olmasaydı bölge sömürgeci devletleri on defa Güney Kürdistanı işgal etmişlerdi.

Kürtler icin devletsizlik

-Halepçedir,
-Cizredir,
-Surdur,
-Şırnak ve Nusaybindir.
-Tecavüz odalarıdır.
-Topraklarından göçertme mallarına ve namuslarına el uzatlmasıdır.
Bunlara rağmen devletsizliği savunmak ve Bağdat'a bağlı kalmak istemeleri büyük bir gaflettir.
Irak devletine bağlı yaşamak iyi ise yakın tarihte yaşananlar neydi ve kime karşı yapılmıştı?

Yıllarca kime karşı ve niçin savaşıldı?
Enfal ve Halepçe katlıamları niçin yapıldı?

Dünyada hangi devlette yolsuzluklar ve yönetim sorunları yoktur, yada gerçek bir demokrasi batılı ülkeler dışında dünyanın neresinde uygulanıyor?
Sömürgesi olduğumuz devletlerin yönetimlerinde bunların bin katı olmuyor mu?
Sömürge ulusun halklarının devletsizlik iyidir dediklerine hiç şahit oldunuz mu?
Bu ülkelerde büyük çoğunluk açlık sınırında olmasına rağmen devletleri için nasıl çabaladıklarını hepimiz görüyoruz.

Işte milli bilinç ve ruh budur.
Bu güvensizliğin bütün suçluları Kürt partileri ve yöneticileridir.
Parti ve siyasi  cikarlarini halklarinin cikarlarindan daha cok önemsiyorlar.

Madem çok demokratsınız önce devletinizi kuracaksınız, bu sorunlarıda kendi içinizde mücadele ederek çözmeye çalışacaksınız.

Yüz yıllık devletler dahi birçok sorunununu hala çözememişken,  bu belirsizlik içinden çok demokratik talepler öne sürerek karşı koyuyorsunuz.
M.Kemal1940 lara kadar belki onbinlerce muhalifini ortadan kaldırdı.
Saddam keza öyle.
Iran seytan Cumhuriyeti derseniz o daha kötü, hiçbir sorununu çözmemiş.
El insaf!
Kürdistan yönetimi bunların hiçbirini halkına yasatmamış.
Peki ne istiyorsunuz?

Devlet olmak ise 
Tank,
Top,
Helikopter,
Uçakların hepsine sahip olmak ve ordulaşmaktır..

BM lerde kürsü sahibi olmaktır. 

Hiçbir devletin sana saldırmaması demektir.

Katliam ve soykırımların önünü kesmektir.

Dünya halklar ailesi içinde onurluca yerini almaktır.
Kendi zenginlik kaynaklarını kendi işletmektir.

Kendi insanına yaşam hakkı tanımaktır.

Yeniden inşa demektir.
Yabancı yatırımcıları ülkemize çağırmak ve yatırım yapmaktır.
Kendi petrolünü dünyaya kendin pazarlamaktır.

Bu maddeleri dahada uzatabiliriz..

Şimdi sormak istiyorum,
devlet olmak mı iyi yoksa devletsiz kalmak mı?
Hiç kimsenin şüphesi olmasın.
Kürt halkı bütün olumsuzluklara rağmen bu sınavdan alnının akı ile çıkacaktır.

Kürdistan gerçeği ve Referandum

Bu kısa günceyi dün gece gece vardiyasında birlikte çalıştığım eski bir YNK li Peşmerge olan Halapçeli Jaffer Hasibin referandum değerlendirmesini olduğu gibi aktarıyorum.

Ben 1983 te Üniversite egitimim icin Bagdattaydim. Baas rejimi tarafından Bağdatta alı konulduğumda henüz 18 yaşında idim. Günlerce çırıl çıplak işkencelerden geçtim.Gözlerim kapalı nerede tutulduğumu dahi bilmiyordum. Gözlerimiz baglı günlerce Bağdattan uzakta bilinmeyen bir bölgede aç susuz tutuldum. Gözlerim açıldığında ıssız bir çölde buldum kendimi. Günlerce kacma planı üzerinde yoğunlaştım. Genç ve güçlü hissediyordum kendimi öbu esaretten sağ salim kurtulmalıydım.

Bir gece tutuldugumuz yerden fırsatını bularak uzun bir yolda ne çıkarsa bahtıma diyerek yürüdüm.
Takatsız bir halde üzerimde sadece donumla bir yolun üzerinde baygın halde uyurken bir arap soför tarafından alınmış ve gözlerimi arabanın içinde açmıştım. Şoförle samimi konusmam sonuç vermiş, bana eskilerini giydirerek beni Diyalaya yakın bir köyde indirmişti.

Göz altında iken kurtulursam Peşmergeye katılmaya yemin etmiştim. Ilk yetiştiğim YNK nin Peşmerge makarında Peşmerge elbisesi giyerek tamı tamına 15 yıl Peşmergelik yaptım.
Kendisine Halepçeye kimyasal atıldığında neredeydin diye sorduğumda,
Halepçeye gaz atıldığında silahı omuzunda Peşmerge arkadaşlarımla yakın tepeden uçakların yoğun bombardımanını izleyen eli kolu bağlı o an hiç birşey yapamayan genç bir partizandım. Bu acıları yaşamış hiçbir Kürdün referandumda karşıt olabileceğini sanmıyorum.

Referandum Kürtlerin tarihinde yakalanmış en büyük firsattır aynı zamanda her Netewistin namus sınavıdır.

Partilerin tavrını sorduğumda bana cevaben,
Peşmergesi olduğum YNK dahil ,hiçbir Kürt partisi Kürt halkının arzuladığı bir yerde değildir..Buna rağmen her Kürt Halepçeyi, Enfali ve Kürdistana yapılan yüzlerce düşman saldirilarını bir kez daha gözünün önüne getirmeli ve öylece sandığa gitmelidir.

Halepceli Jaffer Hasib

Dr Sait

Hani her hayatın bir hüzünlü hikayesi vardır derler ya, ama kimi insanın bir değil onlarca hüzünlü ve yürek burkutan hikayesi vardır. Her acı olgunlaştırır,serpiştirir,pekiştirir ve nasırlaştırır yüreklerini. Her hayat kendine benzer hayatlarda, hikayelerde hayat teselli ve avuntu bulur.

Kişinin hayata karşı dirençli,dirayetli ve metanetli olmasının yollarından biride avuntu ve tesellileridir. Bu avuntu ve tesellilerin bir hayat boyu devam ettiğine inaniyorum.

Dr Sait ve ailesinin hikayeside böyle bir hayat.

Dr Sait Cürükkaya´nın şehadetinden sonra kendisi hakkında elim bir türlü kalem tutmadı ki yazayım..Onun yurtseverliğini,yiğitliğini,cesaretini ve insan sevgisini birçok kişi yazdı ve hepimiz buna aşinayız.

Ben onun siyasi cizgisi ve yükselişini yazmayacağım..

Onunla paylaştığım bir iki anıyı yazmayı daha uygun buldum. Çünkü insanlar arkalarında bıraktıklari izler ve anılarıyla hep anılır ve yaşatılırlar.

Dr  2001 de Güney Kürdistandan Almanyaya uçtuğunda, kendisini Franfurt havalimanından almak üzere iki gün önce Wuppertal´e gelen agabeyi Selim ile  yine birgün önce kardesim Yilmaz’ı aynı havalimanından Selim ile birlite almıştık. Ertesi gün gelecek olan Dr Sait’i beklemeye koyulduk..Ertesi gün gelecek olan Doktoru almak icin ben,Selim,kardeslerim Yılmaz , Orhan ve aynı sabah Bremenden gelen yeğeni Ferman ve belki yasal bir engel çıkar diye Köln´den Berivan Aymaz’ıda alarak yola iki araba ile çıktık.

Evimizde de birgün öncesinden başlayan hummalı çalışma, gelecek misafirleri ağırlamak için yapılıyordu. Doktoru öglen saatlerinde havalimanından alarak Wuppertal’e geldik. Yemeklerimizi yedikten sonra sohbet koyulaştı. Dr her zaman olduğu gibi espiriler yaparak anlatıyordu. Daha çok çocukluğunda yaşadığı bir anısı beni çok güldürmüştü.

Bunu anlatmamın sebebine gelince.
Bugün akşam saatlerinde Bingölde çekilmiş bir videoyu izlerken, yoldan geçen ağabeyi Necmettin´i görünce aklıma esti yazayım dedim.

Necmettin bildiğim kadarıyla Dr.un anıt mezarını yapmak için Bingöl´de bulunuyor.

Gelelim Dr’un anlatımlarına..

Bana hoca biliyormusun, bizim Necmettin, biz henüz cocukken bize çok zalim davranıyordu..

Kendisine ,Necmettin evinizin bütün yükünü omuzlarında yıllarca taşıdı öyle deme , bana yok o anlamda demiyorum dedi..

Anlat bakalım ne zalimliği vardı?

Anı:I

Her zaman ki gibi o duru ve temiz duygularıyla anlattı..

Birgün evimiz misafir doluydu.

Annem bir tepsi dolu kavurmalı yumurta yapmıştı. Bende çocukken en çok kavurmalı yumurta yemeğini seviyordum. Canım yemek istiyordu , ancak Necmettin ikide bir bana göz ediyor dışarı çıkmamı misafirlerle oturmamamı istiyordu.

Bende Necmettin abime o çocuk aklımla, ben yemiyorum sadece bakıyorum dedim. Tabi sesimi duyan misafirler bana yer açarak benimde yememi sağladılar. Çok mutlu olmuştum.

Sonrasinda ne oldu?
Valla hicbirşey olmadı.

Necmettin sana sonra kızmadı mı?

Yok

Herhalde öyle unuttu.

Ani:II

Yılmaz grubu ile Güney Kürdistana gelmişti .O zamanlar tecrit altında kimseyle görüştürülmüyordum. Yalnız Yilmaz’ın geldiğini uzaktan gördüm. Etrafını akbabalar hemen sardı..Çünkü Yılmaz’da epeyce yüklü miktarda para olduğunu biliyordum. Amacım kendisine ulaşmak ve o parayı akbabalara kaptırmamaktı. Çünkü örgütten ayrılmayı düşünüyor ve kuzeyden gelen arkadaşlarımı bekliyordum. O an nihayet gelmiş çatmışti. Ayrılmak için para gerekiyordu. Parayıda ayrıldıktan sonra arkadaşlarla barınacağımız alanda giderlerimizi karşılamak için kullanacaktık. Ancak Yılmaz’a ulaşamadığım için parayı ondan çoktan almışlardı. Tam 370 bin Mark.

Paraları teslim eden Yılmaz´la birkaç saat sonra buluşmuştuk..O beni görmeye gelmişti..Kendisine inşallah parayı vermemişsin dediğimde ..
Benden yetiştiğim anda Cemil ve Duran, beni odaya alarak partinin emanetlerini teslim etmeniz gerekir dediler..

Bende teslim ettim..

Bilseydim vermezdim üzerimde herhangi birşey yok derdim, yada çok az bir miktar verirdim dedi..

Tabi iş işten geçmişti ne yapabilirdik ki..

Paranın yerini biliyorduk ancak ulaşma imkanımız yoktu.

Hatta birkaç deneyimimiz başarısız oldu böylece vazgeçtik..

Bilindiği gibi Mayıs 2000 de ilk büyük grup olarak 28 kişi Dr Sait Cürükkaya´nın komutasında ayrıldı. Insiyatif olarak kendilerini kamuoyuna duyurdular. Sonraki gelişmeler daha çok Güney Kürdistan´lıları zor durumda bırakmamak kaydı ile çalışmalarını avrupaya taşırarak devam etmek istedilerse de, avrupada sürekli gözetim ve gözaltılar sonucu insiyatif dağıldı.

Dr Sait her zaman içindeki o Kürdistan aşkı ile sanki avrupada misafir gibiydi. O aksine diğer Kürtlerde olmayan ruh ile hep yaşadı. Ta ki İŞİD Güneye saldırıncaya kadar.

O kapı Dr için aralanmıştı.

Ve Dr bu aşkını Kürdistanın özgürlüğü için kullandı.

O ruhunu artık Kürdistan anaya teslim etmişti..

Nur icinde uyu !

Kürdistanın yiğit evladı.